RISICO
Cardiovasculaire risico's
Cross-sekshormonen bij volwassenen verhogen aantoonbaar het risico op hart- en vaatziekten. De impact is verschillend voor MtF en FtM, en wordt groter naarmate de behandeling langer duurt.
Kort: transvrouwen op oestrogeen hebben een 2-3-voudig verhoogd risico op veneuze trombo-embolie en herseninfarct. Transmannen op testosteron hebben een vergelijkbaar verhoogd risico op hartinfarct en polycythemie. Levenslange monitoring is noodzakelijk.
Oestrogeen en trombose
In het Amsterdamse cohort van Wierckx (2013, n=2517) was de incidentie van veneuze trombo-embolie bij transvrouwen 5,1 per 1000 persoonsjaren, tegenover 0,5-1,0 in de gematchte cisgender controlegroep. Orale ethinyl-oestradiol gaf de hoogste risico's en wordt sinds 2010 vervangen door transdermaal of injecteerbaar 17β-oestradiol. Roken, obesitas en leeftijd boven 40 verhogen het risico exponentieel.
Herseninfarct en hartfalen
De Nash-studie (2019) en de European Network voor Transgender Health-cohort tonen een 2-voudig verhoogd risico op herseninfarct bij transvrouwen. In de langlopende Wierckx-data was de all-cause mortaliteit bij transvrouwen 51 procent hoger dan in de Nederlandse algemene populatie — grotendeels te wijten aan cardiovasculaire oorzaken, suïcide en aids.
Testosteron en cardiovasculair
Testosteron verhoogt de hematocriet (rode bloedceldichtheid). Bij 10-15 procent van de transmannen treedt polycythemie op (hematocriet > 0,52), met verhoogd risico op trombo-embolie en herseninfarct. Daarnaast stijgt LDL en daalt HDL. In de Getahun-studie (2018) was de incidentie van myocardinfarct bij transmannen verdubbeld vergeleken met cisgender vrouwen.
Implicaties voor jongeren
Cardiovasculaire risico's nemen toe met de duur van blootstelling. Een 14-jarige die op cross-sekshormonen begint, accumuleert vele decennia risico. De Cass Review (2024) benadrukt dat het langetermijn-cardiovasculair profiel voor minderjarigen op blokkers gevolgd door hormonen onbekend is — er zijn geen cohorten met langer dan 20 jaar follow-up.
Verwante pagina's
Risico's oestrogeen · Risico's testosteron · Levenslange afhankelijkheid · Wijzer: hormonen
Bronnen
Wierckx, K. e.a. (2013). Long-term evaluation of cross-sex hormone treatment in transsexual persons. J Sex Med, 10(11). academic.oup.com
Nota, N.M. e.a. (2019). Occurrence of Acute Cardiovascular Events in Transgender Individuals Receiving Hormone Therapy. Circulation, 139(11). ahajournals.org
Getahun, D. e.a. (2018). Cross-sex hormones and acute cardiovascular events in transgender persons. Ann Intern Med, 169(4).