RISICO
Cardiovasculaire risico's
Cross-sekshormonen bij volwassenen verhogen aantoonbaar het risico op hart- en vaatziekten. De impact is verschillend voor MtF en FtM, en wordt groter naarmate de behandeling langer duurt.
Kort: transvrouwen op oestrogeen hebben een 2-3-voudig verhoogd risico op veneuze trombo-embolie en herseninfarct. Transmannen op testosteron hebben een vergelijkbaar verhoogd risico op hartinfarct en polycythemie. Levenslange monitoring is noodzakelijk.
Oestrogeen en trombose
Cohortstudies (Wierckx 2013, Getahun 2018, Nota 2019) laten bij transvrouwen een duidelijk verhoogd risico op veneuze trombo-embolie zien, vergeleken met cisgender mannen en vrouwen. Orale ethinyl-oestradiol gaf de hoogste risico's en is vervangen door transdermaal, oraal of injecteerbaar 17β-oestradiol. Roken, obesitas en leeftijd boven 40 verhogen het risico verder.
Herseninfarct en hartfalen
Het Amsterdamse cohort (Nota 2019) toont een ongeveer 2-voudig verhoogd risico op herseninfarct bij transvrouwen. In het Amsterdamse cohort van Asscheman (2011) was de sterfte bij transvrouwen 51 procent hoger dan in de algemene bevolking — onder meer door hart- en vaatziekten, suïcide, aids en drugsgebruik.
Testosteron en cardiovasculair
Testosteron verhoogt de hematocriet (rode bloedceldichtheid). Bij 10-15 procent van de transmannen treedt polycythemie op (hematocriet > 0,52), met verhoogd risico op trombo-embolie en herseninfarct. Daarnaast stijgt LDL en daalt HDL. In het Amsterdamse cohort (Nota 2019) was het risico op een hartinfarct bij transmannen ongeveer 3,7 keer zo hoog als bij vrouwen.
Implicaties voor jongeren
Cardiovasculaire risico's nemen toe met de duur van blootstelling. Een 14-jarige die op cross-sekshormonen begint, accumuleert vele decennia risico. De Cass Review (2024) benadrukt dat het langetermijn-cardiovasculair profiel voor minderjarigen op blokkers gevolgd door hormonen onbekend is — er zijn geen cohorten met langer dan 20 jaar follow-up.
Verwante pagina's
Risico's oestrogeen · Risico's testosteron · Levenslange afhankelijkheid · Wijzer: hormonen
Bronnen
Wierckx, K. e.a. (2013). Long-term evaluation of cross-sex hormone treatment in transsexual persons. J Sex Med, 10(11). academic.oup.com
Nota, N.M. e.a. (2019). Occurrence of Acute Cardiovascular Events in Transgender Individuals Receiving Hormone Therapy. Circulation, 139(11). ahajournals.org
Getahun, D. e.a. (2018). Cross-sex hormones and acute cardiovascular events in transgender persons. Ann Intern Med, 169(4).
Asscheman, H. e.a. (2011). A long-term follow-up study of mortality in transsexuals receiving treatment with cross-sex hormones. Eur J Endocrinol, 164(4).