INTERNATIONAAL
Vergelijking per land
Tussen 2020 en 2024 hebben vijf Europese landen pediatrische genderzorg ingeperkt na onafhankelijke systematic reviews. Nederland — bakermat van het affirmatieve "Dutch Protocol" — niet. Een feitelijk overzicht per land.
Wat verschoof er
UK, Zweden, Finland, Noorwegen en Denemarken plaatsten puberteitsblokkers en cross-sekshormonen voor minderjarigen terug binnen onderzoeksprotocollen of schrapten ze uit reguliere zorg. In de VS gebeurde het tegenovergestelde in blauwe staten (uitbreiding) terwijl rode staten verboden invoerden. In Duitsland verscheen in 2025 een nieuwe, grotendeels affirmatieve richtlijn, waarover fel wordt gedebatteerd.
Europa — herevaluatie
Verenigd Koninkrijk
Cass Review 2024. Sluiting Tavistock GIDS. NHS-stop op routinematige blokkers. Onderzoeksprotocol vervangt affirmatieve route.
Denemarken
Sundhedsstyrelsen-richtlijn 2023. Concentratie van zorg in Rigshospitalet, strikte indicatiestelling, geen routinematige blokkers.
Duitsland
AWMF-S2k-richtlijn (2025) grotendeels affirmatief en omstreden. Felle academische strijd over evidentiebasis.
Buiten Europa
Verenigde Staten
Sterke polarisatie. 25+ rode staten verboden pediatrische transitiezorg; blauwe staten benoemden zich tot "sanctuary states". Supreme Court bevestigde Tennessee-verbod (Skrmetti, 2025).
Australië en Nieuwe-Zeeland
Queensland pauzeerde in 2025 nieuwe hormonale behandelingen van minderjarigen. De affirmatieve richtlijnen in Australië en Nieuw-Zeeland staan onder druk.
Oost-Europa
Hongarije en Rusland: wettelijke beperkingen op juridische en (in Rusland) medische transitie. Elders vaak geen nationale richtlijn.
Vergelijking op één pagina
Tabel: landen, jaartal, maatregel, bron
Nederland in deze kaart
Het Nederlandse Kennis- en Zorgcentrum Genderdysforie (Amsterdam UMC) houdt het affirmatieve protocol in stand. Een onafhankelijke systematic review zoals Cass, SBU of COHERE is in Nederland niet uitgevoerd. De Gezondheidsraad, door de Tweede Kamer om advies gevraagd, zag in juni 2026 geen reden voor een fundamentele koerswijziging, maar erkende belangrijke kennislacunes.