DE WIJZER
Alfabetische encyclopedie
Twintig kernbegrippen rond genderzorg en transitie. Definities verankerd in DSM-5, ICD-11 en de internationale systematic reviews (Cass 2024, SBU 2022, COHERE 2020, NICE 2020).
Bladerportaal A — Z
Alle lemma's
A
Affirmatie — het bevestigende zorgmodel en zijn evidentiebasis.
A
AGP — autogynefilie — parafilie beschreven door Blanchard, niet een identiteit.
B
Binder — borstcompressiekleding en bekende lichamelijke schade.
B
Biologisch geslacht — binair, gefixeerd door gameten, niet door zelfidentificatie.
C
Cass Review — NHS-onderzoek 2024, bewijs voor pediatrische genderzorg is "remarkably weak".
C
Cisgender — een geïntroduceerde term met ideologische lading.
D
Detransitie — stoppen of terugdraaien van transitie, vaak na onbehandelde comorbiditeit.
D
Dysforie — DSM-5-diagnose, geen synoniem voor identiteit.
E
Eetstoornis en gender — comorbiditeit die in affirmatieve route gemist wordt.
F
Fertiliteit — verlies door puberteitsblokkade plus cross-sekshormonen.
G
Genderidentiteit — subjectief gevoel, geen meetbare biologische eigenschap.
H
Hormonen — cross-sekshormonen: werking, effecten, onomkeerbaarheid.
I
Informed consent — volledige uitleg over risico's, alternatieven, onomkeerbare gevolgen.
M
Mastectomie — verwijdering van de gezonde borst, onomkeerbaar.
N
Non-binair — zelfgekozen categorie buiten man/vrouw, sterke leeftijdscohort-component.
O
Onomkeerbaar — welke effecten van hormonen en chirurgie blijven, ook na detransitie.
P
Puberteitsblokker — GnRH-agonist, geen "pauzeknop", bot- en hersengevolgen.
R
ROGD — Rapid-Onset Gender Dysphoria, beschreven door Littman 2018.
S
SBU Zweden — Zweedse systematic review 2022, oordeel: very low certainty.
W
WPATH — World Professional Association for Transgender Health en de Files 2024.
Bronnen en methode
Elk lemma vat de stand van de evidentie samen op basis van primaire bronnen: systematic reviews van overheidsinstanties (NICE, SBU, COHERE, Ukom, Cass), klinische richtlijnen (Endocrine Society, Sundhedsstyrelsen), en peer-reviewed publicaties. Activistische opiniestukken en consensusverklaringen van belangenorganisaties (WPATH, USPATH) worden als zodanig benoemd.